تصوف

د تصوف اصطلاح
پوهانو او علماوو دتصوف د اصطلاح په هکله بیلابیل نظریات ورکړی دی او د هغی د پیدا کیدو او نوم په هکله یې اختلاف موجود دی،چی د اسلامی تصوف په هکله لومړنی مشکل له همدی ځایه پیل کیږي.
حقیقت دا دی چی د تصوف کلمه په هجری لومړۍ پیړۍ کی رامنځ ته شوی ده، دا له دی امله چی د تصوف د یو لوی حسن بصری( ۲۱- ۱۱۰ هجری یا ۶۲۴_۷۲۸ م) څخه روایت شوی دی  چی: د تواف پر محال می یو صوفی سړی ولید،چی یو څه شی می ورکړل خو هغه وانه خیستل او وی ویل: " ما سره څلور دانک* شته همدا زما بس دی"
همدا رنګه له سفیان سوری څخه چی د حدیث او تفسیر امام دی او په (۹۷-۱۶۱ هجری) کلونو کی یی ژوند کاوه روایت شوی دی " چی که چیری ابو هاشم صوفی نه وای، ما به د ریا باریکی ( خفی شرک) نه وای پیژندلی" نو لکه څرنګه چی ولیدل شول دتصوف اصطلاح کوم نوی نوم نه دی چی بغدادیانو رامنځ ته کړی وی.
دا ښکاره خبره ده چی یو ټاکلی نوم یو ټاکلی مفهوم ته اطلاق کیږی، خو د تصوف پر حالات باندی ددغی اصطلاح اطلاق کول؛  لکه په یوه زیږدلی ماشوم باندی د نوم د ایښودلو په شان نه ده، بلکی دغه نوم ایښودل او ددغی اصطلاح اطلاق کیدل د وخت په اوښتلو سره بدلیږی او مفهوم او مصداق یی هم بدلیږی د بیلګی په توګه د قاریانو،فقهاوو او محدثینو په اصطلاح کی بدلون لیدل شوی دی او دهغی په مفهوم او مصداق کی تغیر راغلی دی.داسی چی په لومړی سر کی یو شمیر هغو کسانو چی قرانکریم به یی قرات کاو د قاری په نوم یادیدل، یو شمیر نورو چی په خاص ډول یی حدیثو او احدیثو علم ته پاملرنه کوله،د محدیثونو په نوم یاد شول او یو شمیر نورو چی په شرعی احکامو یی فتوا صادروله او خپل نظر یی څرګند او د فقهاوو په نوم ونومول شول، وروسته دغه اصطلاحات  دخپلو معنا ګانود مدلول له امله بدلی شوی،په همدی توګه هم صوفی هغه چاته ویل کیده چی د ژوند له خوښیو او خوشحالیو یی ځان ګوښه وی او په زړه کی له الله جل جلاله څخه ویریدونکی وی او د شپی له خوا ویښ وی او د الله زکر کوی او په ډیر ادب سره ټوله شپه په قیام او ټوله ورځ په صوم او امساق د الله جل جلاله په عبادت پای ته رسوی او یوازی د واحد زات رضا لټوي